Eelco Maan

In het Domein van de Ziel

over het maken van een schilderij

Ochtend in het atelier. De wolken in de hoge, blauwe lucht achter de ramen. Zitten voor een nieuw, maagdelijk wit doek als in een soort Zen-meditatie. De tijd verstrijkt, in gedachten maak ik vormen, kleuren en beweging.

Op zoek naar een reflectie van het gevoelde, het mysterieuze, het gemiste. Het atelier als laboratorium. Alles staat in afwachting. Alles is mogelijk. Vooropgesteld dat ik verdwijn en handen, hart en ziel het werk laat doen. Inspiratie is er altijd, de Kunst is het te kunnen ontvangen.
Ieder schilderij verbeeldt een complete wereld in zichzelf. Materiaalbeheersing en vakmanschap zijn maar de helft of zelfs minder van het verhaal. De kunstenaar is vooral een antenne of een doorgeefluik, een open raam waardoor de Inspiratie naar binnen kan stromen.

Beginnen aan een nieuw doek lijkt op een duik in een noordelijke oceaan. Koud en onwennig bij aanvang maar allengs verfrissend en belonend. Ik maak nooit schetsen, dus er bestaat altijd een kans geweldig te verdwalen in de leegte van een nieuw doek. En dat gebeurt ook wel maar verdwalen kan heilzaam zijn en er blijkt altijd wel weer een weg terug of een weg vooruit in het schilderij.

Er is ook onrust, er is aandrang. Er moet iets gebeuren; in dat grote witte “niets” dient zich iets te manifesteren. Voorbij de taal, voorbij de gedachten en voorbij het geraas van het ego. De woordenloosheid van de schilderkunst noopt tot sprakeloosheid bij de schilder.
Hier regeert het oog, het pure zien, de nieuwsgierigheid naar het vorm en kleur geven aan wat me bezighoudt.
Er is wel Idee maar geen gedachten. Er is betekenis maar niet beredeneerd, eerder intuïtief.

Schilderen ontstijgt en verdiept tegelijkertijd. Je doet moeite om iets van het levensmysterie zichtbaar te maken en je hoopt dat die vervoering zichtbaar is voor anderen.

Je kunt geen schilderij maken zonder af te dalen in jezelf, jezelf essentïele vragen te stellen. De schilder is ook een mysticus, een visionair, een alchemist. Uit verf en linnen probeert hij “goud” te maken, symbolisch goud, spiritueel goud.

Voor de kunstenaar is het ultieme schilderij wat voor de alchemist de ‘Steen der Wijzen’ is: een poort naar de ziel.


Eelco Maan
Basse, september 2006